TEK DÜZEN MUHASEBE |

İNŞAAT MUHASEBESİ SİSTEMİNDE SORUNLAR VE YENİ AÇILIMLAR

2010-09-09T18:51:00.000+03:00

I- GİRİŞ
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri, klasik deyimle, Gelir Vergisi Kanunu’nun 42-44. maddeleri gereğince, verginin yıllık olması esasının en önemli istisnası olarak özel bir vergilendirme rejimine tabi tutulmuştur. 25 yılı aşkın zamandan beri uygulanan bu sistem, beraberinde yığınla sorun getirmiştir. Bu sorunların listesi, sağlıklı bir mali analiz yapılamamasından başlar, ticari kâr oluşmaması nedeniyle, ortakların kâr payı alamamalarına kadar uzar gider. Takip edebildiğimiz kadarı ile bu sisteme karşı ilk ciddi eleştiriler enflasyon düzeltmesi uygulaması ile başladı. Ancak enflasyon düzeltmesi uygulaması, 2004 yılından sonra bir daha uygulanmadığı için, tartışmalar bir anlamda hız kesti diyebiliriz. İşte, 2007 yılı içerisinde, bu tartışmalar yeniden alevlendi. Tartışmanın ilk aşaması, Uluslararası Muhasebe Standartlarının, Türkiye’de uygulanmaya başlaması durumunda, inşaat muhasebesi sisteminde yaratacağı etkinin niteliği üzerinde yoğunlaştı. İkinci aşama, mali idarenin, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu, 1 sayılı Genel Tebliği’nin, 15.6.6 bölümünde yer alan “Avans Kâr Payı Dağıtımı” uygulaması ile ciddi bir ivme kazandı ve son olarak, Kamu İhale Kanunu’nda yer alan mali yeterlik şartlarını, sırf tekdüzen muhasebe sisteminin teknik yapısı nedeniyle, daha doğru deyimle, vergi uygulamasının zorlaması nedeniyle sağlayamayan bazı inşaat firmaları müşavirlerinin çabaları ile en üst noktaya ulaştı. İşte bu çalışmada, inşaat muhasebesi sistemine yapılan eleştirileri, uluslararası standartlar ve Ticaret hukuku bağlamında anlamaya çalışacağız.

II- İNŞAAT MUHASEBESİ SİSTEMİ HAKKINDA KISA BİR HATIRLATMA
Gelir Vergisi Kanunu’nun 42. maddesinde, “birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak yine o yıl beyannamesinde gösterilir” denilerek, bu işlere ait gelir veya kurumlar vergisi işin bitimine ötelenmiştir. Ancak yine Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesine ve Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15. maddesine istinaden, hak ediş faturaları üzerinden % 3 vergi tevkifatı yapılması
öngörülmüştür. Bu uygulamanın gerekçesi, iş bitmeden bu tip işlerde kâr ya da zararın tespit edilmesinin zorluğudur. Nitekim, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı’nca verilen bir özelgede, yapılan inşaat tamamen bitirilmediği müddetçe maliyet oluşmayacağından inşaatın devamı süresinde alınan hak edişler avans olarak değerlendirilecek ve söz konusu hak ediş alımları nedeniyle kâr/zarar beyan edilmesi söz konusu olmayacaktır, denilerek, aynı yıl içinde başlayıp bitecek olan inşaat işlerinin bile bittiği dönemin geçici vergi matrahına dahil edilmesi gerektiği görüşü verilmiştir(1). İşin vergi boyutu bu şekilde olmakla birlikte, muhasebe boyutu, bu netlikte değildir. Bulanıklığın nedeni, muhasebeleştirmenin nasıl yapılacağı konusunda değil, bu muhasebeleştirmenin yarattığı tahribat konusundadır.

Vergi Usul Kanunu uyarınca çıkarılan 1 No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği’ne göre, Tekdüzen hesap planında yer alan, “170-177 No.lu Yıllara Yaygın İnşaat Onarım Maliyetleri” hesabı, işletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinin maliyetlerinin biriktirildiği hesaplardır. Bu hesaplarda oluşan maliyet, geçici kabul yapıldığında “622- Satılan Hizmet Maliyeti” hesabına devredilir. Aynı şekilde, “350-357 No.lu Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hak edişleri” hesabı da, işletmenin üstlendiği yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinden, tamamladıkları kısımlar için düzenlenen hak ediş bedellerinin izlendiği hesaplardır. İşin geçici kabulü yapıldığında, bu hesaplardaki hak ediş bedelleri, ilgili satış hesaplarının alacağı karşılığında bu hesaplara borç kaydedilir. Dolayısı ile maliyetler ve hak edişler, yıllara yaygın iş bitene kadar bilançolarda sırasıyla, dönen varlık ve kısa vadeli yabancı kaynak olarak biriktirilmektedir. Sonuç olarak bu sistemde, hak edişler ve maliyetler arasındaki olumlu ya da olumsuz fark, kâr ya da zarar olarak öz sermayenin bir unsuru olamamaktadır.

III- TİCARET HUKUKU YÖNÜNDEN KONUNUN İNCELENMESİ
Yıllara yaygın inşaat işlerinin tabi olduğu vergilendirme rejimi, yıllar itibariyle, işletmelerin ticari kârlarının oluşmasını engellemiş, işletme sahipleri, taahhüt işi bitene kadar, kâr payı alamaz duruma gelmişlerdir. Konu, ticaret hukukunun kendi mantığı içinde değerlendirildiğinde, Türk Ticaret Kanunu’nun 72. maddesinde yer alan, iş yılının 12 aydan çok olamayacağı hükmü, vergi rejiminin gerekleri nedeniyle, ülkemizde yıllardır uygulanamamıştır. Yukarıda anlatıldığı gibi, yıllara yaygın inşaat hak edişleri ve maliyetleri arasındaki olumlu fark, öz sermayenin bir unsuru olarak, dağıtılabilir ticari kâr haline gelememiştir. Dolayısı ile elindeki taahhüt işi uzun yıllardır devam eden inşaat işletmeleri, bu süre boyunca, uluslararası muhasebe standartlarına göre hesap edildiğinde ticari kâr oluşmasına rağmen, ortaklarına, (vergi mevzuatında yer alan örtülü kazanç hükümlerinin uygulanacağı endişesiyle) hiç kâr dağıtamamışlardır. Nitekim, Ticaret Kanunu Tasarısı’nın 509. maddesinde “Kâr payı avansı, Sermaye Piyasası Kanunu’na tâbi olmayan şirketlerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın bir tebliği ile düzenlenir” denilmiş, madde gerekçesinde de “Kâr payı avansını halka açık anonim şirketlere özgülemenin haklı bir sebebi yoktur.” şeklinde bir açıklama yapılmıştır.

IV- KAMU İHALE HUKUKU YÖNÜNDEN KONUNUN İNCELENMESİ
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun(2) 10. maddesinde, isteklinin, ekonomik ve mali yeterliğinin belirlenmesi için, ilgili mevzuatı uyarınca yayınlanması zorunlu olan bilançosu veya bilançosunun gerekli görülen bölümleri, yoksa bunlara eşdeğer belgelerin ihale kurumunca istenebileceği belirtilmiştir. 4734 sayılı Kanun kapsamında çıkarılan “Yapım İşleri Uygulama Yönetmeliği”(3)nin 37. maddesinde de, bu belgelerin istenildiği durumlarda,

a- Belli sürelerde nakit akışını sağlayabilmesi için gerekli likiditeye ve kısa dönem (bir yıl) içinde borç ödeme gücüne sahip olup olmadığını gösteren cari oranın (dönen varlıklar/kısa vadeli borçlar) en az 0,50 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri, dönen varlıklardan ve hak ediş gelirleri kısa vadeli borçlardan düşülecektir),
b- Aktif varlıkların ne kadarının öz kaynaklardan oluştuğunu gösteren öz kaynak oranının (öz kaynaklar/toplam aktif) en az 0,10 olması (hesaplama yapılırken, yıllara yaygın inşaat maliyetleri toplam aktiflerden düşülecektir),
c- Kısa vadeli banka borçlarının öz kaynaklara oranının 0,75’ten küçük olması, yeterlik kriterleri olarak öngörülür ve sayılan üç kriter birlikte aranır. Sunulan bilançolarda yıllara yaygın inşaat maliyetleri ile hak ediş gelirlerinin gösterilmesi zorunludur.

Tahmin edileceği üzere, hak ediş gelirleri ve maliyetler birbirine eşit olmadığı durumda aradaki farkın nasıl dikkate alınacağına dair hiçbir hükmün olmadığı bu analiz çalışması, ciddi sorunlar taşımaktadır. Nitekim elindeki taahhüt işi henüz bitmemiş bir inşaat işletmesinde, hak edişler ve maliyetler arasındaki olumlu fark, bilançonun aktifinde, nakit, alacak, iş makinesi ve benzeri olarak yer almaktadır. Dolayısı ile öz kaynakların aktif varlıklara oranı hesabı yapılırken, hak ediş ve maliyetler arasındaki fark dikkate alınmaz ise işletme, kamu ihale mevzuatı açısından mali yeterlilik alamama tehlikesi ile karşılaşacaktır.

V- İNŞAAT SÖZLEŞMELERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STAN-DARDININ (TMS-11) İNCELENMESİ
Halen Meclis gündeminde olan, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nın 88. maddesine göre, gerçek ve tüzel kişiler, Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yayımlanan, Türkiye Muhasebe Standartlarını uygulamak zorundadırlar. 11 No.lu, İnşaat Sözleşmelerine İlişkin Türkiye Muhasebe Standardına(4) göre, bir inşaat sözleşmesinin sonucu güvenilir biçimde öngörülebiliyorsa, inşaata ilişkin gelir ve maliyetler, bilanço günü itibariyle, sözleşmeye ilişkin işin tamamlanma yüzdesine göre gelir ve gider olarak finansal tablolara yansıtılır. Dolayısı ile yıllara yaygın inşaat işinde tamamlanma yüzdesi yöntemiyle bulunacak tutarlar, inşaat gelir ve gideri olarak finansal tablolara yansımış ve olası kâr, öz kaynağın bir unsuru olarak bilançomuzda yer almış olacaktır. Tahmin edileceği üzere bu yeni sistem, vergisel bir düzenleme değildir. Tasarı’nın 2009 yılında hayata geçmesi ile inşaat muhasebe sistemi vergisel düzenlemelerden kurtulacak ve Ticaret Kanunu’nun emrettiği açık ve anlaşılır finansal tablolar hayata geçirilmiş olacaktır.

VI- AVANS KÂR DAĞITIMI UYGULAMASI YÖNÜNDEN KONUNUN İNCELENMESİ
1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliği’nin 15.6.6 bölümü ile mevzuatımıza giren bir uygulama olan, avans kâr dağıtımı uygulaması, yıllara yaygın iş yapan mükellefler için özel bir hüküm getirerek, bu işletmelerin, hak ediş ve maliyetler arasındaki olumlu farktan, kesinti suretiyle ödenen vergiler, geçmiş yıl zararları ve Ticaret Kanunu gereği ayrılması gereken karşılıklar çıktıktan sonra kalan tutarın yarısını avans kâr payı olarak dağıtabileceklerini belirtmiştir. Tebliğ hükmünde, bu hesaplamanın, muhasebe içi bir işlem olarak mı, muhasebe dışı bir işlem olarak mı yapılacağı belirtilmemiştir. Dolayısı ile avans kâr dağıtımı uygulamasını, inşaat muhasebe sisteminin yukarıda anlattığımız sorunlarının çözümü için bir dayanak oluşturması mümkün görünmektedir.

Önerdiğimiz yöntem şudur. Yıllara Yaygın işlere ait hesapların, (11 No.lu TMS’nin uygulanmasının zorunlu olduğu döneme kadar) dönem sonunda gelir tablosu hesaplarına aktarılması, dolayısı ile tebliğ hükümlerine göre avans kâr dağıtımı hesaplamasının muhasebe içi bir işlem olarak yapılması. Bu şekilde oluşacak kâr/zararın bilançoya aktarılması ve çıkan kârın, “İşletmede Bırakılması Yasal Fonlar” olarak TDHP’de 54 Hesap grubunda izlenmesi. Bu şekilde en azından hem yapılan bu işlemler muhasebe düzeni içinde izlenebilir hale getirilmiş olur hem de yukarıda anlattığımız Kamu İhale Kanunu’ndan kaynaklı sorunlar giderilmiş olur. Buradaki sorun, kurumlar vergisi beyannamesinde bu işlemlerin nasıl gösterileceğidir. Yine önerdiğimiz yönteme göre, inşaat maliyet ve hak ediş hesaplarının, gelir ve gider hesaplarına aktarılması sonucu oluşacak kâr, beyannamede “Ticari Kâr” olarak gösterilmeli, bu kâr, GVK’nın 42. maddesi gereği iş bittiğinde vergilendirileceğinden, yine beyanname üzerinde, “Diğer İndirim” olarak gösterilerek, vergi matrahının oluşması engellenmelidir. Dikkat edileceği üzere, önerdiğimiz yöntem, henüz vergiye tabi olmayan bu kârı öz sermayenin bir unsuru haline getirmekten başka bir amaç taşımamaktadır. Dağıtılabilecek kâr payı, hiçbir şekilde, KVK Tebliği’nde yer alan “Avans Kâr Dağıtımı” hükümleri gereği hesaplanacak rakamdan fazla olmamalıdır. Sonuç olarak eleştiri konusu olabilecek tek bir konu kalmaktadır. O da Tekdüzen Hesap Planına aykırılık. Bu konuda da düşüncemiz, TDHP’nin hem muhasebe standartlarını hem de avans kâr payı uygulamalarını dikkate alarak yeniden düzenlenmesinin gerektiğidir.

VII- GENEL DEĞERLENDİRME VE SONUÇ
İnşaat muhasebe sistemi üzerine çok fazla yayın ve bilimsel çalışma yapılmış olmasına rağmen bu sistemin genel olarak finansal tablolarda yarattığı tahribat, hatta özel olarak enflasyon düzeltmesi uygulaması ile vergi matrahı üzerinde yarattığı tahribat konusunda çok fazla çalışma yapıldığı söylenemez. Enflasyon düzeltmesi uygulaması ile inşaat işletmelerinin, hak edişler, maliyetler ve inşaat işlerinde kullandıkları ilk madde malzemelerin değer artışlarını, muhasebe düzeninde inşaat hesaplarının altında (178 veya 358 no.lu hesaplarda) izlemeleri gerektiği belirtilmiştir. Ancak hak ediş ve maliyetleri arasındaki fark ile bir iş makinesi alan inşaat işletmesi, bu makineye ait değer artışını olduğu gibi vergi matrahına eklemek durumunda kalmıştır.

Yine, yukarıda söylediğimiz gibi, Kamu İhale Kanunu uyarınca çıkartılan yönetmeliklerde yer alan mali yeterlik şartlarını, oldukça kârlı taahhüt işi yapmalarına rağmen (aslında sırf bu nedenle), inşaat muhasebe sisteminin teknik yapısı gereği sağlayamayan inşaat firmaları, bu sorunu çözmek için nakit sermaye artışını düşünmek zorunda kalmışlardır.

Aynı şekilde, sistem gereği, yıllar itibariyle, hak edişler ve maliyetler arasındaki müspet fark, öz sermayenin bir unsuru haline gelemediği için kâr payı alamayan işletme sahiplerinin bu sorunu, Kurumlar Vergisi Genel Tebliği ile çözülmeye çalışılmış, ancak, kanuni düzenleme ile yapılmamış olması ciddi eleştiri konusu olmuştur.
Sonuç olarak, inşaat muhasebe sistemi, Ticaret Kanunu Tasarısı’nın getireceği yeni düzenlemeler, avans kâr dağıtımı sisteminin getirdiği düzenlemeler neticesi ile izleyen yıllarda köklü değişikliğe uğrayacaktır. Ayrıca, sistemin hem enflasyon düzeltmesi hükümleri hem de Kamu İhale Kanunu hükümlerinden kaynaklı aksaklıkları, değişim ihtiyacını zorunlu kılmaktadır. Bu çerçevede, Mali İdarenin, vergilendirmeye ilişkin düzenlemelerini, Ticaret hukukunun düzenlemelerinden ayırmak gün geçtikçe daha zorunlu hale gelmektedir.

İnşaat Muhasebesi Hesap Planı

2010-09-09T18:48:00.000+03:00

- GİRİŞ
İnşaat muhasebesinin çeşitliliği ve özellik arz eden yönlerinin başında kullanılan hesapları gelmektedir. Ancak birçok meslek mensubunun kafasında soru işaretleri bırakan bazı hususlar da hala tam olarak aydınlanmış değildir.

II- NASIL BİR HESAP PLANI KULLANILMALI?
İnşaat muhasebesi için kullanılacak hesap planı öncelikle yapılan işin niteliğine göre değişmektedir. Bunun için yapılacak işin Yıllara Sari İnşaat Ve Onarım İşi mi? Başladığı yılda biten bir taahhüt işi mi? Veya vadeli satış yapılan bir konut işi mi olduğunun tespit edilmesi gerekmektedir.

III- KULLANILACAK HESAPLARDA ÖZELLİK ARZ EDEN DURUMLAR
Yıllara Sari İnşaat ve Onarım İşlerinin maliyetlerinin takibi için kullanılacak hesaplar 150, 710,170 ve 350 hesaplardır.
Bunun yanında Yıllara Sari İnşaat ve Onarım işi olmayıp başladığı yıl biten inşaatlar için 150, 710,720 ve 730 hesapların kullanılması gerekmektedir.

IV- YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİNDE KULLANILACAK HESAPLAR
Yıllara sari inşaat ve onarım işleri için kullanılacak hesapları aşağıda detaylı olarak açıkladık. Burada bilinmesi gereken önemli bir husus 150- İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ hesabının kullanılması gerektiğidir. Birçok meslek mensubu özellikle bu hesabı çalıştırmadan direkt 710- HİZMET ÜRETİM MALİYETİ hesabını kullanmaktadırlar. Oysa 31 Aralık tarihinde 100 ton demir faturasını 710 hesaba kaydederek sanki bir günde kullanılmış gibi gider yazmak yanlış ve hatalı bir kayıt olacaktır.

150- İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ
Bu hesap alınan inşaat malzemelerinin izlendiği hesaptır. İnşaatın yapımı için gerekli olan demir, çimento, tuğla, kum, çakıl, kereste vs. Malzemelerin stoklara alındığı ve buradan gider yerlerine dağıtıldığı hesaptır. Hesabın alt hesaplarını açmadan önce birden fazla inşaatı aynı anda yapan inşaat şirketleri için
150.01 – A Şantiyesi
150.02 – B Şantiyesi
şeklinde alt hesaplar açmakta yarar vardır. Şantiye hesaplarının alt hesabı olarak ise
150.01.001- İnşaat Demiri
150.01.002- Hazır Beton
150.01.003- Kalıp Malzemesi
gibi alt hesaplar açarak hangi malzemeden ne kadar kullanıldığının takip edilmesi mümkündür. Özellikle muhasebe bürolarında defteri tutulan inşaat şirketlerinin bu şekilde hesap planı oluşturmaları daha da önemlidir. Zira uygulamada karşımıza sık sık çıkan bir sorun inşaat bitiminde maliyetler hesaplanırken bir de bakıyoruz ki hiç demir alınmadan sadece betontan bir bina bitirilmiş veya çatı yapılırken inşaatın hafriyatı alınabilmektedir.
Alınan inşaat malzemeleri bu hesabın BORÇ tarafına kayıt edildikten sonra kullanılan malzemeler sarf fişleri düzenlendikten sonra 710 hesaba virman yapılır.

710- GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
Yıllara Sari İnşaat ve Onarım İşleri yapan şirketler için oluşturulması olmazsa olmaz hesapların başında 710- Genel Üretim Giderleri Hesabı gelmektedir. Hesabın alt hesaplarını ve işleyişini daha anlaşılır bir şekilde şöyle açıklayabiliriz.

710.01- A ŞANTİYESİ
710.01.01- İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ
710.01.01.01- İNŞAAT SARF MALZEMELERİ
710.01.01.01.01- İnşaat Demiri
710.01.01.01.02- Hazır Beton
710.01.02- DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
710.01.02.01- ŞİRKET ÇALIŞANLARI İLE YAPILAN İŞÇİLİKLER
710.01.02.01.01-Brüt Ücretler
710.01.02.01.02- SSK İşveren Payları
710.01.02.01.03- İşsizlik Sigortası İşveren Payları
710.01.02.02- DIŞARIDAN ALINAN İŞÇİLİK HİZMETLERİ
710.01.02.02.01- Kaba İnşaat İşçiliği
710.01.02.02.02- Dış Cephe Kaplama İşçiliği
710.01.02.02.03- Boya İşçiliği
710.01.03- GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
710.01.03.01- ŞANTİYE HARCAMA GİDERLERİ
710.01.03.01.01- Tedaş Elektrik Giderleri
710.01.03.01.02- Yemek Giderleri
710.01.03.01.03- Reklam Giderleri
710.01.03.02- DIŞARIYA YAPTIRILAN MALZEMELİ İŞÇİLİK GİDERLERİ
710.01.03.02.01- Fayans ve Seramik İşleri
710.01.03.02.02- Mekanik Tesisat İşleri
710.01.03.02.03- Elektrik Tesisat İşleri
710.01.03.02.04- Hafriyat İşleri

Yukarıdaki hesap planından da anlaşılacağı gibi her bir gider grubu için ayrı bir hesap açmak gerekmektedir. Hesapları bu şekilde gruplamanın amacı hangi gider grubu için ne kadarlık bir harcamanın yapıldığının tespit edilmesinin yanında Asgari İşçilik gibi bir takım hesaplamaların kayıtları üzerinden rahatlıkla yapılabilmesinin sağlanmasıdır.

710 hesabı üç ana gurpta toplamış bulunmaktayız. Bunlar inşaat maliyetlerinin takibi için İlk Madde ve Malzeme Giderleri, Asgari İşçilik Hesaplarının Takibi İçin Direkt İşçilik Giderleri ve İnşaat Giderleri ile Dışarıya yaptırılan işlerin takiplerinden oluşmaktadır.

Bu hesapları yıl sonunda 741- HİZMET ÜRETİM MALİYETİ YANSITMA HESABI ile kapatarak 170- YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ hesabında alt hesapları ile birlikte açmak gerekmektedir.

350- YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ HAKEDİŞLERİ
Yıllara Sari İnşaat ve Onarım işleri yapan firmaların yapmış oldukları hakedişlerin karşılığında düzenlemiş oldukları faturalırın izleneceği hesaplardır. İşin bitiminde bu hesapta biriken tutar 600- YURT İÇİ SATIŞLAR hesabına virman yapılarak kapatılır.

170- YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ
Yıllara Sari İnşaat ve Onarım işlerinin 710 hesaplardan gelen tutarları bu hesaplarda izlenir. İşin bitiminde 620- SATILAN HİZMET MALİYETİ hesabına virman yapılarak kapatılır.

V- YILLARA SARİ OLMAYAN TAAHHÜT İŞLERİNDE KULLANILACAK HESAPLAR
Birçok meslek mensubunun yapılan işin inşaat işi olduğunu öğrenir öğrenmez 710- HİZMET ÜRETİM MALİYETİ hesabı kullanma gibi bir yanılgıya düştüklerini görmüş bulunmaktayız. Oysa ki yapılan işin Yıllara sari inşaat ve onarım işi olmaması durumunda kullanılacak hesap 710, 720 ve 730 no.lu hesaplardır. Bu hesaplar ilgili hesap döneminde Kar/Zarar hesaplarına aktarılarak vergilendirildiğinden Yıllara Sari İnşaat ve Onarım işi dışında kalan tüm taahhüt işlerinin bu hesaplarda izlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda 710- HİZMET ÜRETİM MALİYETİ hesabının alt hesaplarını bu hesaplardan esinlenerek oturtmuştuk. Bu hesapları da aynı mantıkla alt hesaplara şu şekilde açabiliriz.

710.01- A ŞANTİYESİ
710.01.01- İLK MADDE VE MALZEME GİDERLERİ
710.01.01.01- İNŞAAT SARF MALZEMELERİ
710.01.01.01.01- İnşaat Demiri
710.01.01.01.02- Hazır Beton
720.01.01- DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
720.01.01.01- ŞİRKET ÇALIŞANLARI İLE YAPILAN İŞÇİLİKLER
720.01.01.01.01-Brüt Ücretler
720.01.01.01.02- SSK İşveren Payları
710.01.01.01.03- İşsizlik Sigortası İşveren Payları
720.01.01.02- DIŞARIDAN ALINAN İŞÇİLİK HİZMETLERİ
720.01.01.02.01- Kaba İnşaat İşçiliği
720.01.01.02.02- Dış Cephe Kaplama İşçiliği
720.01.01.02.03- Boya İşçiliği
730.01.01- GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
730.01.01.01- ŞANTİYE HARCAMA GİDERLERİ
730.01.01.01.01- Tedaş Elektrik Giderleri
730.01.01.01.02- Yemek Giderleri
730.01.01.01.03- Reklam Giderleri
730.01.01.02- DIŞARIYA YAPTIRILAN MALZEMELİ İŞÇİLİK GİDERLERİ
730.01.01.02.01- Fayans ve Seramik İşleri
730.01.01.02.02- Mekanik Tesisat İşleri
730.01.01.02.03- Elektrik Tesisat İşleri
Yukarıdaki hesap gruplarında ve alt hesaplardan da anlaşılacağı gibi her bir şantiye için bu hesap planını çoğaltabiliriz. Böylece her bir şantiyenin maliyetini detaylı bir şekilde mizanımızda rahatlıkla görebiliriz.

VI- SONUÇ
Taahhüt işlerini yıllara sari ve yıllara sari olmayan taahhüt işleri olarak iki gruba ayırabiliriz. Bu ayrımdan sonra kullanacağımız hesap planını yukarıdaki örneklere göre kendi şirketimize uyarlamamız mümkündür. Bunun yanında hem Yıllara Sari İnşaat ve Onarım işlerini ve hem de aynı yıl içersinde taahhüt işlerini yapan firmalar için de bu hesap planının rahatlıkla uygulamamız mümkündür. Bu sayede aradan yıllar geçse de hangi işi yıllara sari hangi işi aynı yıl içersinde bitirdiğimizi hesap planımızda kullandığımız hesaplara bakarak rahatlıkla tespit etmemiz mümkün olur.

Ve en önemlisi asgari işçilik hesaplaması yapılacağı zaman defter kayıtlarımız üzerinden çok rahatlıkla bu hesaplamayı yapabilir, vergi incelemelerinde ise inceleme elemanına yaptığımız işin izahatını yıllar geçse de rahatlıkla yapabiliriz.

Kooperatif muhasebesi ve örnek kayıtlar

2010-09-08T15:20:00.000+03:00

Kooperatif tüzel kişiliğe haiz ortaklarının belirli menfaat ve ihtiyaçlarını karşılıklı yardım,dayanışma ve kefalet suretiyle sağlamak amacı ile kurulmuş değişir ortaklı ve değişir sermayeli teşekküllere denir. Kooperatiflerin kurulma aşaması,ortaklık işlemleri,genel kurul işlemleri temsili ve denetiminden çok makalemizde yaptıkları inşaatların muhasebe kayıtları üzerinde duracağız.

Burda ilk soracağımız soru kooperatif inşaatları emanet usulümü yoksa ihale usulümü yaptırıyor olacak öyleyse nedir bu emanet usulü kısaca açıklayalım. Emanet usulü kooperatifin inşaatı bir aracı eliyle değil genel kurulca seçilen bir heyet,komisyon (Emanet Komisyonu) usulü ile yürütülmesidir. İhale usulünde ise kooperatif inşaatları malzemeli veya işçilik şeklinde ihaleyi alan firmaya veya müteahhide verilmesi yoludur. İki usuldede bir çok işlemler aynı ihale usulünde ihaleyi alan firma belirli dönemlerde yapılan imalat için hakediş dediğimiz imalat raporları düzenleyerek yapılan imalat bedelini tahsil etmekte ve yapılan her hakediş ile bir yarımamül satın alınmış olup firmaya borçlanılmakta ve bundan dolayı hakediş bedelleri üzerinden stopaj ödenmekte yalnızca bu konu ile yapılacak kayıtlar ayrıcalık göstermektedir. Bununla ilgili bir örnekle başlayalım o zaman;

*Yapılan hakediş bedelinin tahakkuk ettirilmesi
------------------------------/-------------------------------
151 Yarı Mamul-Üretim Hesabı
151 01 … nolu hakediş bedeli
                 320 Satıcılar Hesabı
                 320 01 A firması … nolu hakediş
                 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar
-----------------------------/-------------------------------------

Şimdi emanet usulünü seçen kooperatifler aldıkları malzemeleri alıp kendi ambarlarında tutuyor ise alınan malzemeyi 150 hesaba alması direkt imalata alınıyorsa 740 hesaba alabilirler. Emanet usulünde genelde direkt imalata mal alındığı görülmekte onun için 740 Hizmet Üretim Maliyeti hesabına alınması yeterli diye düşünüyorum. Yardımcı hesapları alt hesap olarak bunun altına açabiliriz.
*Örneğin 100 Tl lik demir alınsın yarısı peşin diğer yarısı içinde ortakların senetleri verilsin
---------------------------------/----------------------------------
740 Hizmet Üretim Maliyeti 100
740 01 Demir
                 100 Kasa Hesabı 50
                 121 Alacak Senetleri 50
------------------------------/------------------------------------
*Demir ustası taşeron Ahmet Ustaya 100 TL avans verilmesi durumunda ise,
------------------------------/-------------------------------------
179 Taşeronlara Verilen Avanslar 100
179 01 Demirci Ahmet Usta
                 100 Kasa Hesabı 100
----------------------------/-------------------------------------
*Yapılan genel kurul sonucu ortak başına 200 Tl ödeme çıkması durumunda genelde bu işlem meslek mensuplarınca yapılmamakta veya 431 hesap yerine 331 ve 529 hesap kullanıldığını görmekteyiz. 331 hesapta THP göre kullanılabilir ama 529 hesabın burada kullanılmasını doğru bulmuyoruz.

----------------------------/------------------------------
131 Ortaklardan AlacakLar Hesabı 200
131 01 Ortak A
                 431 Ortaklara Boçlar Hesabı 200
                 431 01 Ortak A
-----------------------------/--------------------------------
*Ortak A dan genel kurulda çıkan 200 TL lik ödeme ye karşılık senet alınması,
-----------------------------/------------------------------------
121 Alacak Senetleri Hesabı 200
01 Portföydeki senetler
                 131 Ortaklardan Alacaklar Hesabı
                 131 01 Ortak A
--------------------------------/------------------------------------
*Dönem sonlarında ise 740 hesap yansıtma hesabı 741 ve 170 hesaba atılarak kapatılır,

-------------------------------/-----------------------------------
741 Hizmet Üretim Yansıtma Hesabı
                 740 Hizmet Üretim Maliyeti
-----------------------------/------------------------------------
170 Yıllara Yay.İnş ve Onarım Maliyetleri
170 01 2008 Yılı üretim maliyeti
                 741 Hizmet Üretim Mal.Yan.Hs
--------------------------/----------------------------------------

Bunların dışında yapılan ödemeler ve ortakların yaptığı ödemeler ortaklık işlemleri kayıtları yapılabilir bunlara örnekler yapmadık tek düzen hesap planına uygun diğer firma kayıtlarımızdan farklılık arz etmiyor. 170 hesapta biriken maliyetler geçici maliyetlerin tespitinde 622 hesaba aktarılarak yapılır.

Yıllara Yaygın İnşaatlarda Geçiçi Vergi

2010-09-08T15:18:00.002+03:00

Bilindiği üzere 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 42 maddesinde “Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde kar veya zarar işin bittiği yıl kati olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılarak mezkur yıl beyannamesinde gösterilir “ hükmüne yer verilmiştir.

Geçici vergi ile ilgili yayımlanan 217 seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğinde yıllara yaygın inşaat ve onarım işi yapan mükelleflerin bu kazançları üzerinden geçici vergi ödemeyecekleri ancak bu kazançları dışında kalan kazançları için geçici vergi ödeyecekleri belirtilmiştir.
Yine Gelir Vergisinin 120 maddesinde belirtildiği gibi yalnızca yıllara yaygın inşaat ve onarım işleri geçici vergi kapsamındadır denilmiştir.

Yani gelir vergisi veya kurumlar vergisi mükelleflerinden yıllara yaygın inşaat ve onarım işleriyle uğraşanlar bu işlere yönelik geçici vergi ödemezler. Ancak başka işlerin yapılması durumunda diğer gelirler nedeniyle yıllara yaygın inşaatın bitimi beklenilmeksizin geçici vergi ödenecektir.

Öte yandan yıllara yaygın olmayan aynı yıl başlayıp biten inşaatlardan elde edilen kazançlar geçici vergiye tabi olacak ama yıl içinde bitmeyip inşaat işi diğer bir yıla sarkarsa ki günümüz küresel krizde bu mevcut inşaatın sarktığı yıl itibariyle geçici vergi kapsamından çıkartılması gerekecek.

Taahhüt niteliğinde olmayan, satılmak amacıyla ya da kişisel tasarruf amacıyla yapılan, ticari nitelik taşıyan, kişilerin kendi nam-ı hesabına ve yine kendi sorumlulukları altında yaptıkları özel inşaat ve kat karşılığı inşaatlar yıllara sari inşaat işi olmayıp Gelir Vergisi Kanununun 42, 43 ve 44. Madde hükümlerinden yararlanamaz.

Özel inşaat muhasebesinde nelere dikkat etmeliyiz?

2010-09-08T15:12:00.000+03:00

Özel inşaat yapılan binaları daire yada işyeri halinde satan firmaların (müteahhitlerin) yaptığı inşaatlardır. Özel inşaatlarda da en büyük sıkıntı satılan daire veya işyerlerinin düşük bedelle satılması,yada maliyetlerin olduğundan düşük gösterilmesi veya maliyetlerin abartılarak yüksek gösterilmesi gibi birçok dikkat edilecek husus var. Genelde bir inşaatın her aşamasında çalışan işçiler genelde müteahhit firmaların götürü dediğimiz usulde kalfalara yani bizim taşeron veya altişveren dediğimizi kişilere veriliyor ve inşaatın gerçek işçilik maliyeti belgelendirilemiyor.

Malesef bu durum hem satıcının hemde alıcının işine geldiğinden reel fiyatlar her zaman gizleniyor bundanda tabiki devlet alacağı kdv,ssk ve gelir vergisinden büyük bir kayıp yaşıyor. Hem alıcı hemde satıcı daha sonraki inceleme döneminde sıkıntı yaşamak adına uyarılmalı diye düşünüyorum.

Özel inşaatlar bir tür imalattır. Maliyetleri de imal edilen malların maliyetlerinin saptantanmasın daki esaslara göre hesaplanır. Kazanç saptanırken maliyetle satış bedeli karşılaştırılır. Daire ve işyerlerinin maliyeti bazı verilere göre hisse verilerek hesaplanır (arsa payı,metrekare,kat yada işyeri sayısı gibi)
Kar ve zararın saptanması için tüm daire ve işyerlerinin satışını beklemeye gerek yoktur. Kar ve zarar yıl içindeki satışlar esas alınarak saptanır. Satılmayan daire ve işyerleri ise maliyet bedeli ile değerlenerek yılsonunda mamul stoklarda yer alır.

Özel inşaat işleri bir tür imalat olup,maliyetlerinin saptanmasında kullanılacak esaslar imal edilen malların maliyet bedelini belirleyen VUK 275.maddesi hükmünde düzenlenmiştir.
Özel inşaat işleriyle uğraşan işletmelerin 7A seçeneği uygulamaları gerek muhasebe tekniği gerek daha sağlıklı güvenilir bilgiler açısından yerinde bir tercih olacaktır.

İlk madde ve malzeme yani alınan emtia ve malzemeler öncelikle 150 nolu hesaba kaydedilmeli ve kullanılan kısmının 710 hesaba aktarılması ile kullanılmayan malzemenin inşaat maliyetine aktarılması önlenmiş olur. Bu hesapların altına malzeme bazında alt hesaplar açılması daha doğru veri olacaktır.

-----------------------/-------------------------
150 İLK MADDE VE MALZEMELER
150 01 A İNŞAATI
150 01 01 Demir
191 İNDİRİLECEK KDV
                                            320 SATICILAR HESABI
-----------------------/---------------------------
-------------------------/--------------------------
710 DİREKT İLK MADDE MALZEME
710 01 A İNŞAATI
710 01 01 Demir
                     150 İLK MADDE VE MALZEMELER
                     150 01 A İNŞAATI
                      150 01 01 Demir
-----------------------/-------------------------------

Özel bina inşaatlarında işçilik giderleri yani çalışan işçilerin ücretleri 720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ hesabında izlenir. İnşaatta çalışan işçilerin ücretleri maliyetlere doğrudan yüklenebilen giderlerdendir. Ama bunun dışında merkez bir ofiste çalışan müdür,sekreter,muhasebeci gibi kişilerin ücretleri 770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ olup dönem kazancının hesaplanmasında direkt gider kaydedilir.

------------------------/-----------------------------
720 DİREKT İŞÇİLİK GİDERLERİ
720 01 A İNŞAATI
720 01 01 İşci Ücret ve Giderleri
720 01 01 001 Brüt Ücret
720 01 01 002 SSK primi işveren his.
720 01 01 003 işsizlik
                                      335 PERSONELE BORÇLAR HS
                                      360 ÖD.VERGİ VE FONLAR
                                      361 ÖD.SOS.GÜV.KESİNTİLERİ
---------------------/-------------------------------------

Özel inşaatlarda direkt işçilik ve ilk madde ve malzeme giderleri dışında kalan diğer giderler çeşit ve değer yönü ile doğrudan değil dağıtılarak (örneğin amortismanlar ve ortak genel giderlerin dağıtımı gibi) maliyete eklenir ve inşaat maliyetine yansıtılacak olan giderler 730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ hesabında izlenir.

----------------------------/-------------------------------
730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ
730 01 A İNŞAATI
730 01 01 Amortisman Tükenme Payları
                              257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR
------------------------/-------------------------------------

710-720-730 nolu hesaplarda oluşan bu maliyetler 711-721-731 nolu yansıtma hesapları aracılığı ile 151 YARI MAMULLER ÜRETİM hesabına aktarılır.

------------------------/-------------------------------------
151 YARI MAMULLER ÜRETİM
                 711 DİREKT İLK MADDE VE MALZEME YAN.
                 721 DİREK İŞÇİLİK GİD.YANSITMA
                 731 GENEL ÜRETİM GİD.YANSITMA
-------------------------/--------------------------------------

151 hesapta yer alan bu maliyet tutarı ise doğrudan 152 MAMÜLLER hesabına aktarılır
Ticari kazançta tahakkuk ve tahsil elde etmeye esas alındığından inşa edilen daire veya işyeri ister peşin ister taksitle satılsın satış tarihinde vergiyi doğuran olay gerçekleşmiş olacaktır. İnşaat tamamlandığında kesin maliyetler belli olacağından inşaat devam ederken yapılan satışlar bir avans niteliği taşımaktadır.

--------------------------------/------------------------
102 BANKALAR HESABI
                            600 YURT İÇİ SATIŞLAR
                             600 01 Daire satışları
                             600 02 İşyeri satışları
                              391 HESAPLANAN KDV
----------------------------/-------------------------------
622 SATILAN MAMULLER MALİYETİ
                             152 MAMULLER HESABI
--------------------------/---------------------------------

Görüldüğü gibi 7A seçeneği üstadımız Pr.Dr.ŞÜKRÜ KIZILOT   da belirttiği gibi maliyet hesaplarının yılsonunda ve aylık raporlama yapan işletmelerde her ay sonunda yansıtma hesapları ile ilgili fonksiyonel gider hesaplarına devredilmesi kolaylıkla yapılabilmektedir.

İNŞAAT DEVAM EDERKEN YAPILAN SATIŞLAR

2010-09-08T15:09:00.000+03:00

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 38 maddesinde bilanço esasına göre kazancın tespitinde tahsil değil,Tahakkukun esas alınacağı açıklanmıştır. Bir önceki makalemizde Müteahhitlerin kendi namlarına yapıp sattıkları daire ve işyerlerinin imal edilen emtia niteliğinde olduğunu belirtmiştik. Müteahhitlerin inşaat devam ederken gerek noter satışı,gerek arsa payı üzerinden sattıkları daire ve dükkanların satış bedeli belli olmakla birlikte alınan paralar bir avans niteliğindedir.

* Buna göre müteahhitlerin kendi namlarına yaptıkları inşaatlarda inşaat devam ederken yaptığı satışlarda bir teslim veya hizmet mevcut olmadığından alınan bedeller bir avans niteliği taşıdığından fatura düzenlenmeyecektir.

* Net alanı 150 m2 geçmeyen konutların tesliminde kdv oranının %1 olması ama alışların genelde %18 olması gibi %17 lik kdv farkından dolayı kdv nin hep devretmesi ve sonuçta devreden kdv de fazlalık olması olağan bir durum olup bu konuda kdv yi iade isteyebiliriz.

* Teslimlerde yani inşaat bittiğimizde kestiğimiz faturaların tapu ve emsal bedel ile uyumluluk göstermesi gereklidir. Yapılan teslimlerde ve uygulamada en büyük sorun bu dur ki incelemelerde fark tespit edilerek fark kadar fatura kesmeniz istenebilir. Bu açıdan yapılan satışların tapu kayıtlarıyla ve emsal bedeliyle bağdaşması şarttır.

* Yine müteahhit tarafından arsa sahibine yapılan daire ve işyerleri teslimleri de KDV ye tabidir.

YILLARA YAYGIN İNŞAAT İŞİNİN O YIL İÇİNDE BİTMESİ

2010-09-08T15:08:00.000+03:00

Yıllara yaygın inşaat işinin aynı yıl içinde tamamlanması durumunda 295 peşin ödenen vergiler ve fonlar hesabında izlediğimiz ve o yıl içinde bitmiş inşaat ile ilgili kesilen %3 stopaj vergilerinin beyanname üzerinden hesaplanan vergiden indirilebilme süresi bir yılın altına inmiş olacağından söz konusu işe ait vergi tutarı bu hesabın alacağına karşılık 193 peşin ödenen vergiler ve fonlar hesabının borcuna aktarılacaktır.

193 nolu hesap da 371 dönem karının peşin ödenen vergi yükümlülükleri hesabının borcuna aktarılarak kapatılacaktır. Ancak aktarılan tutar 370 dönem karı ve diğ.yas.yük.karşılıkları hesabının tutarından fazla olamaz. Aktarılamayan tutar dönem sonunda 193 nolu hesabın bakiyesi olarak kalır.

193 Nolu hesap bakiyesi özleyen yılda yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi verildikten sonra vergi dairesinden alınacak iadeye dönüşür ve 136 diğer çeşitli alacaklar hesabına aktarılarak kapatılır.

---------------------------/----------------------------------
193 Peşin Öd. Vergiler ve Fonlar
                      295 Peşin Öd. Vergiler ve Fonlar
------------------------/-----------------------------------
371 Dönem Karının Peşin Ödenen Vergi ve
        Diğer yasal yükümlülükler
                         193 Peşin Öd.Vergiler ve Fonlar
-------------------------/------------------------------
136 Diğ.Çeşitli Alacaklar
                     193 Peşin Öd. Vergiler ve Fonlar
--------------------------/-------------------------------

Özel İnşaatlarda Kazancın Tespiti ve Vergilendirilmesi

2010-09-08T15:05:00.000+03:00

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 38 maddesinde bilanço esasına göre kazancın tespitinde tahsil değil tahakkukun esas alınacağı açıklanmıştır.

Müteahhitlerin kendi namlarına yapıp sattıkları daire ve işyerlerinin imal edilen emtia niteliğinde olduğunu belirtmiştik. Müteahhitlerin inşaat devam ederken gerek noter satışı,gerek arsa payı üzerinden sattıkları daire ve dükkanların satış bedeli belli olmakla birlikte alınan paralar bir avans niteliğindedir.

Bu durumda inşaat devam ederken yapılan bu satış bedelinin tamamı inşaatın tamamlanıp bittiği yılın hasılatı olarak kayıtlarda gösterilmesi gerekmektedir. Ama öte yandan 213 sayılı VUK nun 231 maddesinde “Fatura malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami yedi gün içinde düzenlenir. Bu süre içinde düzenlenmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş sayılır” hükmü yer almaktadır. Öyleyse yani imal edilen emtia niteliğinde olan daire ve dükkanlarımız maliyetle satış bedeli karşılaştırmak suretiyle hesaplanır. Binanın tüm maliyetinden her daire ve işyerine temel ölçü esaslara göre pay verilerek hesaplamalar yapılır. İlk makalemizde inşaat devam ettiği için satışlar inşaatın tamamlandığı yılda yani faturaların inşaat devam ederken satış yapılmış olsa bile inşaatın tamamlandığı yılda kesileceğini ve inşaatın bittiği yılın hasılatı olarak kayıtlarda gösterileceğini izah etmiştik. İnşaat tamamlanmış ama satışlar aynı yılda yapılmamış ise yani 2007 yılında inşaat tamamlanmış ama halen satılmayan daire olduğu örneğine istinaden 2008 yılında satılan dairenin faturası tanzim edilir ve ilgili yıl kazancı olarak beyan edilir. Kazancın tespiti için tüm daire ve işyerlerinin satılması beklenmez. İnşa edilen daire ve dükkanlar hiç satılmadıysada herhangi bir zarar söz konusu olmayacak ve daire ve dükkanlar stok olarak envanterde maliyet bedeli ile değerlendirilecek. Tümü aynı yıl içinde satılmışsa sorun yok satışlar ve maliyet belli aynı yıl içinde kar veya zarar tespit edilecek ve beyan edilecektir. Sorularda belirtilen satış olmadığı halde müteahhidin dosyanın kapanması için üzerine kaydettirdiği dairede varsa o da emsal bedeli ile değerlendirilmesi gerekmektedir. Yani müteahhit kendi üzerine kaydettirdiği daire için emsal bedel ile fatura tanzim ederek dosyasını kapatabilir. Yalnız inşaat tamamlandığı halde satılmayan daire ve işyerlerinin stokta ki değerlemesinin nasıl olacağı konusuna gelince en kolay yol toplam yüzölçümden her daire isabet eden hisseyi tespit etmek ve bilinen m2 maliyet bedelini stoktaki hisse sayısı ile çarpmak suretiyle yapılar.

Örneğin: Toplam m2 sin 5.000 olan binanın stokta kalan daire ve işyerlerinin hisse adedi 1.000/5.000 m2 maliyet bedeli 800 TL olsun

Stok maliyeti: 1000*800:800.000 TL dir

Özel İnşaatlarda Vergisel Avantajlar

2010-09-08T15:02:00.000+03:00

Özel inşaatlar ya kat karşılığı dediğimiz arsa sahibine arsa payı olarak belirli sayıda daire,kat veya dükkan vererek yada mevcut kendi arsasına inşaat yapmak şeklinde olabilmektedir. Kat karşılığı inşaat günümüzde en yaygın olan ve sizin yapacağınız inşaat şeklidir. Yapacağınız kat karşılığı inşaatı şahıs olarak yaparsanız GELİR VERGİSİ şirketiniz yaparsa KURUMLAR VERGİSİ ödeyeceksiniz. Gelir Vergisi %15 ten başlayarak artan oranlı %35 e kadar bir vergisel yükümlülük getirirken Kurumlar Vergisi %20 sabit oranlı dır. Burdaki vergi oranını göz önünde bulundurarak, inşaat kazançlarının çok düşük olmayacağını da düşünürsek sanki Kurumlar Vergisi daha avantajlı gibi görünmektedir. Ama elde edilen karın dağıtılacağını düşünürsek dağıtılabilir kar üzerinden bir de %15 stopaj ödemesi olacak ki o zaman bu avantaj kaybolacaktır. (Kar dağıtımı yapmayıp karı sermayeye ilave edebilirsiniz)

Gelir Vergisi Kanununda, İnşaat ve onarma işlerinden elde edilen kazançlar TİCARİ KAZANÇ hükümlerine göre vergilendirilir. Kurumlar Vergisi Kanununda ise kurum kazancı tespitinde Gelir Vergisi Kanunu TİCARİ KAZANÇ hakkındaki hükümler uygulanır der. Yani ikisin dede kazanç hesaplamak aynı şekilde tespit edilir. Bu açıdan irdelersek kazancın tespitinde ikisi de aynı ise aynı şekilde maliyet hesaplanacak aynı giderler yazılacak aynı hükümler geçerli olacak.

Bir örnek vererek açıklamak gerekirse; yapılan özel inşaat tamamlanmış ve 1.500.000 TL kar elde edilmiş

ÖDENECEK GELİR VERGİSİ : 519.025 TL

ÖDENECEK KURUMLAR VERGİSİ : 300.000 TL

Böyle bakıldığında kurumlar vergisinin çok avantajlı olduğunu ilk bakışta düşünebiliriz. Karı dağıtmayıp stopaj ödemsinden kurtulabilirim diye düşünebilirsiniz ama dağıtmadığınız böyle yüksek karları sermaye ilave edebilecek miyiz. Bunlar ilerde hem size hem de firmanıza büyük sıkıntılar doğurabilir. Bence bu karı dağıtılıp stopajı ödemek kar payı gelirimizi de menkul sermaye iradı olarak beyan edip kendi paramızı korkarak değil gönül rahatlığı ile harcayabilmeliyiz. Peki örneğimizdeki karı dağıtsak ne olurdu? 1.500.000 TL kar ilgili yasal akçeleri hesapladık düştük dağıtılabilir kar 1.250.000 TL oldu ve %15 stopajı 187.500TL ve 300.000 TL de kurumlar vergimiz var oldu 487.500 TL Gelir vergisi ile karşılaştırdık yaklaşık fark 32.000 TL kurumlar vergisi daha avantajlı çıktı artık karar sizin umarım yardımcı olabilmişimdir.

ÖZEL İNŞAATLARDA ARSA MALİYETİ VE ARSA SAHİBİNİN DURUMU

2010-09-08T14:58:00.002+03:00

Arsa karşılığı inşaat işlerinde bir tarafta arsa sahibinin bir tarafta yüklenicinin belirli paylarda düzenlemiş oldukları sözleşme gereği yapılacak olan inşaat işlerini kapsamaktadır. Sözleşme gereği iki tarafında yükümlülükleri olup Selim oğlu hocamızın da deyimiyle sabotaj dahil yükleniciye aittir demek yeterli olmamakla birlikte tüm detayların yazıldığı bir sözleşme hukuki anlamda tevsik edici bir belge olduğundan önem arz etmektedir.

Yapılan bu sözleşmeler arsa sahibinin bir şirket veya gerçek kişi olması nedeniyle vergilendirme anlamda ayrıştırmalıdır. Bununla ilgili 30 Seri Nolu KDV Genel Tebliğinde “Arsanın bir iktisadi işletmeye dahil olması veya arsa sahibinin alım satımının sürekli bir faaliyet olarak sürdürülmesi halinde konut veya işyeri karşılığı müteahhide yapılan bu arsa teslimi katma değer vergisine tabidir. Denilirken yine aynı tebliğde “Ancak arsa sahibinin gerçek usulde mükellefiyeti gerektirmeyecek şekilde arizi bir faaliyet olarak arsasını daire veya işyeri karşılığında müteahhide tesliminde vergi uygulanmayacaktır.” Anılan tebliğ hükümlerince arsa teslimini yapan şirket ise yani vergi mükellefi ise vergiye tabi olacağı yine hocamızın tabiri ile Ahmet dayı ise vergi mükellefi olmayan işte elinde anadan babadan kalma bir arsası var ve bunu bir kere mahsus yapıyorsa arsanın yükleniciye tesliminde vergi uygulanmayacaktır. Arsa sahibi adına düşen bağımsız bölümler için arsa sahibine yüklenici yalnızca kdv belirterek faturayı düzenleyecek ve bu faturaya “iş bu fatura 3065 sayıl KDV kanunu hükmünce yalnızca kdv hesaplanmak için düzenlenmiştir” diyecek ve arsa sahibine faturayı verecek.

Arsa maliyeti ile ilgili İnşaat tamamlandığında 151 Hesapta oluşan maliyetlerin toplamı inşaat ruhsatında belirtilen toplam orana oranlanarak m2 birim maliyetin tespiti yapılmalı ve sözleşme gereği paylara bakılarak arsa sahibin payı ile çarpılmak suretiyle ARSA MALİYETİ tespiti yapılır. Daha anlaşılır olması için küçük bir örnek ile açıklamak gerekirse ;

X Yüklenici ile Ahmet dayı arasında yapılan sözleşme gereği 10 konut yapılacak ve paylaşım %60 yüklenici %40 Ahmet dayı ve inşaatın toplam alanı 1000m2 ise

Ve bunun için 151 hesapta oluşan toplam maliyetimiz de 500.000 TL olacağının tespiti yapılmış buna görü 500.000/1000=500 m2 birim maliyet

Arsa sahibi Ahmet dayının payı=1000*%40=400 m2 *500m2 birim maliyet =200.000 =ARSA MALİYETİ bulmuş olduğumuz bu arsa maliyeti zaten 151 hesaptaki maliyetlerin içinde var olduğundan herhangi bir muhasebe kaydını da gerek yoktur.

Vergi Mükellefi Olmayan Gerçek Kişilerin İnşaat İşleri

2010-09-08T14:53:00.000+03:00

GENEL BİLGİ:

İnşaat işlerinde faaliyet vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin yanında hiç vergi mükellefi olmayan gerçek kişiler tarafından da yapılabilir. Bu kişiler yapmış oldukları bu inşa sonucu elde ettikleri daire ve dükkanları satabilir,kiralar veya kendi ikamet edebilir. Genelde tarafımıza en çok sorulan kendi arsama inşaat yapıyorum vergi mükellefi olmama veya bağkurlu olmama gerek varmı? Vergisel anlamda yükümlülüğüm varmı?

Vergi mükellefi olmayan gerçek kişi (Babadan kalma arsası olan Ahmet dayı veya gecekondusunu yıkıp bina diken ayşe teyze gibi)

a)İnşa ettiği daire ve dükkanları satabilir

b)kendisi ikamet edebilir

c)kiraya verebilir

A)Vergi mükellefi olmayan gerçek kişi yapmış olduğu kat,daire ve dükkanları satması halinde;

*Birden fazla kişiye satmıyorsa

*Devamlılık unsuru yoksa

*Ticari bir işlem yok ise ticari kazanç olarak değil değer artış kazancı olarak vergilendirilecektir. Satışın devamlılık arz etmesi örneğin inşa ettiği 10 dairenin 9 tanesini satıp bir tanesinde kendisi oturuyor ise bu işin ticaretini yapıyor demektir o zaman ticari kazanç vergilendirilecektir.

YADA

01.01.2007 TARİHİNDEN ÖNCE 4 YIL BU TARİHTEN SONRA 5 YIL GEÇTİKTEN SONRA SATILMASI HALİNDE İSE ELDE EDİLEN KAZANCIN TUTARI NE OLURSA OLSUN VERGİLENDİRİLMEYECEKTİR.

B)Vergi mükellefi olmayan kişi yaptığı daireleri yalnızca kendi ikameti için kullanacaksa hiçbir mükellefiyete gerek olmamakla birlikte belediye tarafından talep edilirse ticaret odası kaydı yeterli olacaktır.

C)Yada yaptığı bu dairelerde oturduğu gibi bir kısmını kiraya verebilir. Bu durum da ise elde ettiği kira gelirini GMSİ olarak her yıl mart ayında beyan edecektir.

*HER ÜÇ İŞLEM İÇİNDE MUHAKKAK SİGORTA DOSYASI AÇILIP ASGARİ İŞÇİLİK ÖDENECEKTİR.*

SONUÇ:

İnşa edilen gayrimenkullerin satılması hususunda üç durum söz konusu olup elde edilen kazanç ya TİCARİ KAZANÇ belli durumlarda DEĞER ARTIŞ KAZANCI veya iktisap tarihi itibariyle HİÇ BİR GELİR UNSURU olmayacaktır. Yine gayrimenkullerin kendi ikameti için kullanılması hiçbir vergi mükellefiyeti gerektirmezken kiralanması durumunda GMSİ mükellefiyeti doğurmaktadır.

İHALELİ İŞLERDE ASGARİ İŞÇİLİK HESAPLAMASI

2010-09-08T14:50:00.000+03:00

Ülkemizde Sosyal Güvenliğin en önemli finansman kaynağı işçinin ve işverenin ödediği primlerdir. Bu nedenle Devlet kurumun prim gelirini;çalışanlarında sosyal güvenliğini ve bu konuda uğrayacakları hak kayıplarını önlemek için asgari işçilik uygulamasına önem vermektedir.

Asgari işçilik uygulama kapsamında olan işlerden ihaleli işler makalemizin konusunu oluşturup kısaca uygulamalı örnekleri ile anlatmaya çalışacağız.

İhale konusu işlerde ihale makamları ile yazışma yapılarak kesin ve geçici kabul olarak adlandırdığımız tutanaklar istenir. İşin başlama ve bitiş tarihi gibi bilgileri de bu tutanaklardan tespit ederiz. Geçici kabul itibar tarihi inşaatın bitim tarihidir. Geçici kabul sonucu eksik kalan işler var ve bunlar için ek süre verilmiş ise inşaatın bitim tarihi noksanlıkların tamamlanıp kesin kabulün yapıldığı tarihtir.

İhaleli işlerde asgari işçilik hesaplayabilmek için ihale istihkak (Hakediş) bedelinin tespiti,işin başlangıç ve bitiş tarihi,faturaların ve kuruma bildirilen işçiliğin tespiti ve sonuçta fark işçilik var ise tespit edilmesiyle sonlanan bir süreçtir. Uygulamayla ilgili bir örnekle açıklamak gerekirse;

Örnek: İşveren ABC ltd.Şti Şişli Belediyesi kaldırım taşı döşeme işleri yüklenicisi 01/01/2006 tarihinde işe başlamış 01/03/2006 tarihinde işi bitirmiş olsun.

İstihkak Bedeli : 20.000 TL ve işin yürütülmesi sırasında 2.000 TL kum ve 1.000 TL nakliye faturası var ve kuruma bildirilen işçilik 3.750 TL diyelim.

Yukarıdaki verileri özetlersek;

İstihkak Bedeli : 20.000 TL

İşin Süresi :01/01/2006-01/03/2006

Asgari İşçilik Oranı : %28

Faturalı mlz+işçilik : 3.000 TL

Kuruma Bildirilen işç. : 3.750 TL

Değerlendirmeye esas hak ediş miktarı (DEHM) toplam maliyetten malzemeli işçilik ödemelerinden sonra kalan tutardır. Yani şöyle bir formül yazsak yanlış olmaz ( DEHM=TM-MLZ+İŞÇ.) Buna göre bizim verilerimizin yerli yerine koyarsak DEHM=20.000-3000=17.000 TL dir

Asg.İşç.Tutarı =17.000*%28=4.760 TL

Fark işçilik = 4.760-3.750

= 1.010 TL

Bu hesaplama kurum ünitesinde yapılsa idi;

Asgari İşçilik Tutarı =20.000*%28-(%25)= 4.200 TL

Eksik İşçilik Tutarı = 4.200 – 3750 = 450 TL

Asgari işçilik uygulaması ile ilgili yukarıda yapmış olduğumuz örnekte görüldüğü gibi kurumca veya meslek mensubunca (SMMM-YMM) tarafından yapılabilir.

Örneğimizde kurumca yapılan hesaplama işveren lehine ve daha çabuk sonuç vereceğinden tercih edilmeli ama bunun tam terside olabileceği ihtimali göz ardı edilmeyip kurumca yapılan hesaplamalar aleyhimize olduğu durumda 1 ay içinde itirazımızı yapmalı ve incelemeyi SGK müfettişinin veya meslek mensubunun yapılmasını istenmelidir.

ÖZEL İNŞAATLARDA KDV İADESİ

2010-09-08T14:48:00.000+03:00

3065 sayılı KDV kanunun 29.maddesi indirim müessesini düzenlemiştir. İndirimli orana tabi işlemler dolayısıyla yüklenilen ve indirim yoluyla giderilmeyen verginin kdv tutarlarının her yıl Bakanlar Kurulunca tespit edilen sınırı aşan kısmının yıl içinde vergilendirme dönemleri itibariyle mahsuben veya izleyen yılda nakden veya mahsuben iadesi mümkün kılınmıştır. Bununla ilgili açıklamalarda KDV kanunu 74 ve76 genel tebliğlerde yayınlanmıştır.

Bizi ilgilendiren Net Alanı 150 m2 ye kadar konut teslimleri bildiğimiz gibi tesliminde kdv oranı %1 aldığımız demir,çimento gibi malzemelerin kdv oranı %18 dolayısıyla %17 farkı devlet inşaat yapan kuruma kanun gereği mahsuben veya nakden iade etmektedir. (Mahsuben iade yıl içinde alınabilir Nakden iade izleyen yılda alınır)

Vergilendirme dönemleri itibariyle 4.000 TL aşmayan mahsup talepleri inceleme raporu ve teminat aranmaksızın yerine getirilecek, 4.000 TL üstü mahsup talepleri vergi inceleme veya YMM tasdik raporu karşılığında yerine getirilecektir. Talepler bu raporların ibraz edildiği tarihte geçerlilik kazanacaktır. İade mükellefin vergi borçları,kendi SSK prim borçları ile doğalgaz ile elektrik borçlarına mahsup edilebilecektir. Yıl içinde mahsup edilemeyen iade izleyen yılın Ocak-Kasım dönemleri arasında KDV beyanları ile yapılmalıdır.

İade talebi bir dilekçe ile yapılacak ve bu dilekçeye şunlar eklenir:

*İndirimli orana tabi işlemlerin yapıldığı yıla ait alış ve satış faturalarının listesi

*Yıllık iade tutarının hesaplama tablosu

*Yıl içinde mahsup varsa onları gösterir tablo

*İndirilecek KDV listesi

*Devreden KDV tutarlarını gösterir tablo

*İade 4000TL üstü ise teminat inceleme raporu veya YMM Raporu

Bakanlar Kurulu indirimli orana tabi teslim ve hizmetlerdeki iade sınırı tebliğler ile belirler 2008 yılı için 11.600 TL 2009 yılı için 13.000 TL dir izleyen yıllarda da yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanacağı belirtilmiştir. 99 Seri Nolu KDV tebliği ekinde iade tutarları hesaplama tablosu mevcut olup gerekli açıklamalar yapılmıştır. Tablonun doldurulmasına dikkat etmeli 2009 yılı için 13.000 TL cari dönem iade edilebilir KDV tutarını geçen dönemden sonra mahsup talep edilebilir.

VARLIK BARIŞI MUHASEBE KAYDI

2010-09-08T14:39:00.000+03:00

----------------------/-------------------------
102 Bankalar Hesabı           250.000
    01 A Bankası
                  131 Ort.Alacak.Hesabı 250.000
01 A ortağı
veya
                  102 Bankalar Hesabı
                     B Bankası
Varlık Barışına istinaden yatırılan
---------------------/----------------------------
131 Ort.Alac.Hesabı        250.000
   01 A Ortağı
                          549 Özel Fonlar          250.000
                            01 Varlık Barışı Fonu
5811 Sayılı kanun gereği
------------------------/-------------------------

-------------------/-------------------------------
689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar 12.500
01 Varlık Barışı KKEG
                             102 Bankalar Hesabı                    12.500
                                  A Bankası
5811 sayılı kanun gereği %5 ödeme kaydı
--------------------/-----------------------------

VARLIK BARIŞI OLARAK ÖDEDİĞİMİZ %5 VERGİYİ GİDERLEŞTİREBİLİRMİYİZ SORUSUNA GELİNCE GİDERLEŞTİREMEYİZ VE HER HANGİ VERGİDEN MAHSUP EDEMEYİZ KKEG OLARAK KAYITLARA ALDIĞIMIZ BU VERGİYİDE ŞAHSİ GÖRÜŞÜM YILLIK BEYANDA KKEG OLARAK MATRAHA İLAVE EDİLMESİ GEREKMEKTEDİR.

Limited Şirketlerde Ortak Dışı Müdürün Sorumluluğu

2010-09-08T02:42:00.001+03:00

SORU: Ltd. Şti.'ye ortak dışı atanan müdürün şirketin borçlarından veya gelebilecek cezalardan dolayı bir sorumluluğu olabilir mi?

CEVAP:

6183 AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUN

Kanuni Temsilcilerin Sorumluluğu

Kanun Ad

AMME ALACAKLARININ TAHSİL USULÜ HAKKINDA KANUN

Madde No

Mukerrer Madde 35

Kapsam

(4108 sayılı Kanunun 11 inci maddesiyle eklenen mükerrer madde, Yürürlük: 02.06.1995) Tüzel kişilerle küçüklerin ve kısıtlıların, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerin mal varlığından tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacakları, kanunî temsilcilerin ve tüzel kişiliği olmayan teşekkülü idare edenlerin şahsi mal varlıklarından bu Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
Bu madde hükmü, yabancı şahıs veya kurumların Türkiye'deki mümessilleri hakkında da uygulanır.
Tüzel kişilerin tasfiye haline girmiş veya tasfiye edilmiş olmaları, kanunî temsilcilerin tasfiyeye giriş tarihinden önceki zamanlara ait sorumluluklarını kaldırmaz.
Temsilciler, teşekkülü idare edenler veya mümessiller, bu madde gereğince ödedikleri tutarlar için asıl amme borçlusuna rücu edebilirler.
(5766 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle eklenen fıkra, Yürürlük: 06.06.2008) Amme alacağının doğduğu ve ödenmesi gerektiği zamanlarda kanuni temsilci veya teşekkülü idare edenlerin farklı şahıslar olmaları halinde bu şahıslar, amme alacağının ödenmesinden müteselsilen sorumlu tutulur. (*)
(5766 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle eklenen fıkra, Yürürlük: 06.06.2008) Kanuni temsilcilerin sorumluluklarına dair 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan hükümler, bu maddede düzenlenen sorumluluğu ortadan kaldırmaz. (**)

(*) (5766 sayılı Kanunla eklenen fıkra)

(**) (5766 sayılı Kanunla eklenen fıkra)

***************************************

AYRICA;

T.T.K. Madde 541 - Şirket mukavelesi veya umumi heyet karariyle şirketin idare ve temsili, ortak olmıyan kimselere de bırakılabilir. Bu gibi kimselerin salahiyet ve mesuliyetleri hakkında ortak olan müdürlere ait hükümler tatbik olunur.

Yeniden evlenen kadın kıdem tazminatı alır mı?

2010-09-07T13:40:00.002+03:00

1475 sayılı İş Kanununun 14’üncü maddesindeki düzenlemeye göre çalışanların kıdem tazminatına hak kazanabilmeleri için öncelikli olarak iki koşul bulunmaktadır. Bu koşullardan ilki işyerinde çalışmasının bir yıl veya daha fazla olması. İkincisi ise hizmet akdinin anılan yasa maddesinde belirtilen nedenlerden biri ile sona ermiş olmasıdır. Tülay Hanım’ın çalışma süresi 5 yıl olduğundan kıdem tazminatı için süre yönünden bir eksiği bulunmamaktadır. Zaman açısından kıdem tazminatını hak etmişsiniz.

Kıdem tazminatına hak kazanma açısından ikinci şart ise hizmet akdinin fesih nedenidir. Bayan işçinin evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde işyerinden bu nedenle ayrılması kıdem tazminatına hak kazanma nedeni olarak yasada açık olarak belirtilmiştir. Bayanlarımız evlendikleri tarihten başlamak üzere bir yıl içinde evlilik nedeniyle iş sözleşmelerini sona erdirirlerse, süre yönünden bir engel yoksa kıdem tazminatı alırlar. Bu düzenlemede bayanın evliliğinin ilk evliliği, ikinci veya üçüncü evliliği olması sonucu değiştirmez. Yasada açık olarak evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde tabiri kullanılmış, evlilik sayısına bir sınırlama getirilmemiştir. İş hukukunda yapılacak yorumlar genel ilke olarak işçi lehine ve geniş anlamda yapılmalıdır. Kaldı ki bu hususta yorumu gerektiren bir unsur da yoktur. Bir sınırlama getirilmediğine göre ikinci evlilikte de bayan işçiler işten ayrıldıklarında kıdem tazminatı alabilirler. İlk evliliklerinde kıdem tazminatı alıp almamaları da sonucu değiştirmez.

Toplu işçi çıkarmanın şartları -2010-

2010-09-07T13:35:00.001+03:00

İşyerlerinde işçilerin çeşitli nedenlerle toplu halde çıkarılması konusunda bazı kısıtlamalar, daha doğrusu bazı koşullar getirilmiştir. İşverenin işçileri toplu olarak işten çıkarmadan önce yerine getirmesi gereken bazı prosedürler bulunmaktadır.

İşyerlerinde toplu işçi çıkarılmasına ilişkin hükümler 4857 sayılı İş Kanunu’nun 29’uncu maddesinde düzenlenmiştir. İşveren; ekonomik, teknolojik, yapısal ve benzeri işletme, işyeri veya işin gerekleri sonucu toplu işçi çıkarmak istediğinde, bunu en az otuz gün önceden bir yazı ile işyeri sendika temsilcilerine, ilgili Bölge Müdürlüğüne (Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü) ve Türkiye İş Kurumu’na bildirmek durumundadır.

Yapılan çıkışların toplu çıkış sayılabilmesi için belirli bir sayıya ulaşması gerekir. Bu açıdan işyerinde çalışan işçi sayısı:

a) 20 ile 100 işçi arasında ise en az 10 işçinin,

b) 101 ile 300 işçi arasında ise en az yüzde on oranında işçinin,

c) 301 ve daha fazla ise en az 30 işçinin işine 4857 sayılı Yasanın 17’nci maddesi uyarınca (bildirimli fesih), bir aylık süre içinde aynı tarihte veya farklı tarihlerde son verilmesi durumunda, toplu işçi çıkarma yapılmış sayılır. Bu süreç içerisinde yukarıdaki sayılara ulaşılmamış çıkışlar toplu çıkış sayılmaz.

Bu bir aylık süre takvim ayı değil, her çıkarılan işçiden geriye doğru hesaplanacak bir aylık süredir. İşveren bir ay önceden yapacağı bildirime işçi çıkarmanın sebeplerini, bundan etkilenecek işçi sayısı ve grupları ile işe son verme işlemlerinin hangi zaman diliminde gerçekleşeceğine ilişkin bilgileri yazmak durumundadır.

Bildirimden sonra işyeri sendika temsilcileri ile işveren arasında yapılacak görüşmelerde, toplu işçi çıkarmanın önlenmesi ya da çıkarılacak işçi sayısının azaltılması yahut çıkarmanın işçiler açısından olumsuz etkilerinin en aza indirilmesi konuları ele alınır. Görüşmelerin sonunda, toplantının yapıldığını gösteren bir belge düzenlenir. Tabiî ki bu görüşmeler işyerinde sendikal örgütlenme bulunması ve yetkili sendika olması koşullarında geçerlidir.

Fesih bildirimleri, işverenin toplu işçi çıkarma isteğini bölge müdürlüğüne bildirmesinden otuz gün sonra hüküm doğurur.

İşyerinin bütünüyle kapatılarak kesin ve devamlı suretle faaliyete son verilmesi halinde, işveren sadece durumu en az otuz gün önceden ilgili bölge müdürlüğüne ve Türkiye İş Kurumuna bildirmek ve işyerinde ilan etmekle yükümlüdür.

İşveren toplu işçi çıkarmanın kesinleşmesinden itibaren altı ay içinde aynı nitelikteki iş için yeniden işçi almak istediği takdirde nitelikleri uygun olanları tercihen işe çağırır.

Mevsim ve kampanya işlerinde çalışan işçilerin işten çıkarılmaları hakkında, işten çıkarma bu işlerin niteliğine bağlı olarak yapılıyorsa, toplu işçi çıkarmaya ilişkin hükümler uygulanmaz. Örneğin mevsim sonu nedeniyle otel işyerleri çalışan işçilerden bir kısmının hizmet akdini askıya alır ise, hizmet akdi askıya alınan işçi sayısı yukarıda belirttiğim sayıları geçse dahi, yapılan işlem toplu işçi çıkarma sayılmayacak ve toplu işçi çıkışı ile ilgili prosedür kapsamı dışında kalacaktır.

İşçiler toplu çıkarmaya ilişkin hükümlerin yasanın amacına uygun olarak kullanılmadığı gerekçesiyle işe iade davası açabilir. Ancak dava aşamasında bu iddialarını kanıtlama yükümlülükleri bulunmaktadır.

Burada en fazla karşılaşılan soru; İşverenin birden fazla işyeri varsa, çıkışların toplu çıkış sayılması için tüm işyerlerindeki toplam işçi sayısının mı dikkate alınacağıdır?

Yasadaki düzenlemede açık olarak toplu çıkışların hesabında işyerinden yapılan çıkış sayılarının dikkate alınacağı belirtilmiştir. Aynı işkolunda olsun veya olmasın birden fazla işyeri bulunan işverenin gerçekleştirdiği çıkışların toplu çıkış sayılması için her işyeri kendi içinde ayrı olarak değerlendirilecek ve hesaplanacaktır.

Toplu işçi çıkarma ile ilgili düzenlemelere aykırı davranma halinde 4857 sayılı Yasa’nın 100’ncü maddesi uyarınca işverenler hakkında idari para cezası uygulanacaktır. Anılan 100’ncü maddeye göre toplu işçi çıkarma hükümlerine aykırı olarak işten çıkarılan her işçi için 411 YTL (2010 yılı için geçerli olan ceza miktarı) idari para cezası uygulanır.

Kadri KAPAK

İnşaat Muhasebesi Örnek Kayıtları

2010-09-02T22:56:00.000+03:00

2005 yılında yapılan harcamalar:

	Tutarı	KDV.si
-İnşaat malzemesi	600.000	108.000
-İşcilik	200.000	-
-Genel Üretim Gideri	50.000	9.000
-Genel Giderler	10.000	1.000
- Pazarlama Giderleri	5.000	900
- Finasman Giderleri	20.000	-

Not: Yukarıda alınan inşaat malzemesinin 500.000 YTL sini 2005 yılında inşaatta kullanmış , 100.000 YTL lik kısmı 2006 yılına devretmiştir.

Muhasebe Kayıtları:

1-----------------------------------------/----------------------------------------

150- İlk madde ve Mlz. Hs. 600.000

191- İndirilecek KDV 108.000

XXX(Kasa-Satıcılar) 708.000

İnşaat malzemelerinin alış kaydı

2--------------------------------------- /-----------------------------------------

710- Direkt İlk Madde Mlz Giderleri. 500.000

150-İlk Madde ve Mlz Hs. 500.000

İlk madde ve malzemeden yıl içinde inşaata sarfedilen kısmı

3---------------------------------------- /---------------------------------------

720- Direkt İşcilik Giderleri 200.000

730- Genel Üretim Giderleri 50.000

191- İndirilecek KDV 9.000

770- Genel Yönetim Giderleri 10.000

191- İndirilecek KDV 1.000

760- Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri 5.000

191- İndirilecek KDV 900

780- Finansman Giderleri 20.000

XXX(Kasa-Satıcılar) 295.900

Yıl içinde yapılan harcamaların kaydı

4---------------------------------------/------------------------------------------------------

151 Yarı mamul Üretim 750.000

711- Direkt İlk Madde Mlz Giderleri Yansıtma Hs.. 500.000

721- Direkt İşcilik Giderleri Yansıtma Hs. 200.000

731- Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hs 50.000

Devam eden inşaat hesabındaki giderlerin yıl sonu yarı mamul hesabına devri

5-----------------------------------------/-----------------------------------------------------

711- Direkt İlk Madde Mlz Giderleri Yansıtma Hs.. 500.000

721- Direkt İşcilik Giderleri Yansıtma Hs. 200.000

731- Genel Üretim Giderleri Yansıtma Hs 50.000

710- Direkt İlk Madde Mlz Giderleri. 500.000

720- Direkt İşcilik Giderleri 200.000

730- Genel Üretim Giderleri 50.000

Yarı mamul hesabına atılan gider hesaplarının kapatılması

6----------------------------------------------/-------------------------------------------------

631- Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri 5.000

632- Genel Yönetim Giderleri 10.000

660- Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri 20.000

771- Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hs 10.000

761- Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri YansıtmaHs 5.000

781- Finansman Giderleri Yansıtma Hs 20.000

Faaliyet giderlerinin gelir tablosu hesablarına devri

7------------------------------------------- /---------------------------------------------------------

771-Genel Yönetim Giderleri Yansıtma Hs 10.000

761-Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri YansıtmaHs 5.000

781-Finansman Giderleri Yansıtma Hs 20.000

770- Genel Yönetim Giderleri 10.000

760- Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri 5.000

780- Finansman Giderleri Hs 20.000

Faaliyet giderleri hesabının kapanış kaydı

8---------------------------------------------/------------------------------------------------------

190- Devreden KDV 118.900

191- İndirilecek KDV 118.900

KDV beyannamelerinin beyanı sırasında yapılan kayıtlar

9---------------------------------------------- / -----------------------------------------------------

690 Dönem Karı Veya Zararı 35.000

631- Pazarlama Satış Dağıtım Giderleri 5.000

632- Genel Yönetim Giderleri 10.000

660- Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri 20.000

Faaliyet giderlerinin K/Z Hesabına devri kaydı

10-------------------------------------------- / --------------------------------------------------------

692- Dönem Net Karı veya Zararı Hesabı 35.000

690- Dönem Karı Veya Zararı 35.000

Dönem K/Z hesabının Dönem net Kar Zarar hesabına devri

11-------------------------------------------/-----------------------------------------------------------

591- Dönem Net Zararı 35.000

692- Dönem Net Karı veya Zararı Hesabı 35.000

Dönem zararının Blanço hesabına devri

---------------------------------------- / --------------------------------------------------------------

Limited Şirket Sermaye Azaltması Muhasebe Kadyı

2010-09-02T22:39:00.000+03:00

Limited şirketlerde TTK 396 ve 398.maddelerine göre şirket alacaklılarının haklarının tamamını karşılayacak aktif mevcut olduğu mahkeme tarafından atanan bilirkişiler tarafından saptanmadıkça esas sermayenin azaltılmasına karar verilemeyecektir.

İki nedenle sermaye azaltılır.
1-Sermayenin fazla olup bir kısmının kullanılmıyor olması.
2-Reel zararın ortadan kaldırılması nedeniyle.

ÖRNEK
20 000 TL sermayesi olan 4 ortaklı şirkette bay X ortaklıktan ayrılacaktır. Alınan kararla ortak X'e sermaye payı verilerek ortaklıktan ayrılacaktır ortakların sermaye payları eşittir.
Böylece şirket sermayesi 5 000 TL azaltılmış olacaktır. ortağa payı nakit olarak ödenmiştir.

Yevmiye kaydı şöyle olmalıdır;
---------------/..../....--------------
500 SERMAYE HS    5.000

                         336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR 5.000
                                   Bay X
----------------/------------------------
336 DİĞER ÇEŞİTLİ BORÇLAR   5.000

                          100 KASA                               5.000
----------------/---------------------------

Şirket Kredi Kartında Biriken Bonusların Muhasebeleştirilmesi

2010-09-02T22:33:00.000+03:00

Örneğin firmaya ait kredi kartında 100 TL bonus birikmiş olsun bu para nasıl kayıt yapılır?
Bu hesabın 136 Diğer Çeşitli Alacaklar hesabının altında krd kartı bonus hesabı adıyla işlenmesi uygun olacaktır. Yada 198 Diğer Dönen varlıklar hesabında izlenmesi uygundur.

------------------/-----/--------------------------------------------
136-Diğer Çeşitli Alacaklar 100
X bankası kredi kartı bonus hs.

679-Diğer Olağandışı gelir ve Karlar Hs. 100
--------------------/-----/------------------------------------------

Maliyet Hesaplarının İşleyişi

2010-09-02T22:30:00.000+03:00

Maliyet hesapları, işletmenin faaliyet konusunu ilgilendiren giderlerin ve harcamaların izlendiği hesaplardır. Ticaret işletmeleri ticari faaliyetin maliyetini bu hesaplar sayesinde tespit ederek, gelir tablosunun faaliyet giderleri kısmına aktararak, dönem kar/zararının hesaplanmasında işe yarar.

Üretim işletmeleri de faaliyet giderlerinin yanı sıra ürettikleri mal ya da hizmetin maliyetinin tespitinde bu bölümde yer alan hesapları kullanırlar. Elde edilen üretim maliyeti bu hesaplardan ilgili gelir tablosu hesaplarına yansıtılır.
Maliyet hesapları 7/A ve 7/B olmak üzere iki gruptur. 7/A grubundaki hesaplar işletmelerdeki GİDER YERLERİ ESASI’na göre, 7/B grubundaki hesaplar ise işletmelerdeki GİDER ÇEŞİTLERİ ESASI’na göre tasnif edilmiştir.

Mükellefler 7/A veya 7/B gruplarından dilediklerini seçmek sureti ile sadece birisini kullanabilirler, ancak; yasalar açısından üretim işletmelerinden aktif toplamları veya net satışlarının Maliye Bakanlığınca her yıl Aralık ayında ilan edilen rakamsal ölçüleri aşan mükelleflerin 7/A grubunu kullanmaları ve bilanço ile gelir tablosunun yanı sıra ek mali tabloları da hazırlamaları zorunluluğu söz konusudur. Ticaret işletmeler ile söz konusu sınırları aşmayan üretim ve hizmet işletmeleri diledikleri grubu seçebilirler.

200....... dönem sonunda aktif toplamları .........................-TL’yi veya net satışları tutarı ........................-TL’yi aşan hizmet ve üretim işletmeleri 200.... hesap döneminde 7/A grubundaki maliyet hesaplarını kullanmaları ve ek mali tabloları hazırlamaları şarttır. Bu rakamlar her yıl Aralık ayında ilan edilen yeniden değerleme oranları ile çarpılmak sureti ile arttırılarak bir sonraki dönem uygulanacak grup hakkında karar verilir.

Bilindiği üzere bir hesap dönemi için 4 kez geçici vergi beyannamesi verilmekte ve bu beyannameye gelir tablosu da eklenmektedir. Gelir tablosu gelir tablosu hesaplarındaki verilerden elde edilen bir tablodur. O bakımdan her geçici vergi dönemi sonu itibarı ile maliyet hesaplarının gelir tablosu hesaplarına yansıtılması gerekmektedir. Bu yansıtma işlemi sırasında maliyet hesapları kapatılmayıp, faaliyet giderleri yansıtma hesapları aracılığı ile gelir tablosu hesaplarına aktarma işlemi gerçekleştirilir. Maliyet hesapları dönem sonlarında yansıtma hesapları ile karşı karşıya getirilerek kapatılır. Şayet, istenirse maliyet hesapları geçici vergi dönemlerinde yapılan yansıtma işleminin hemen ardından kapatılabilir.

Yıl sonunda sırası ile şu işlemler yapılır:

Yansıtma hesapları borçlandırılarak, maliyet hesapları alacaklandırılır ve böylece maliyet hesapları ve yansıtma hesapları tümüyle sıfırlanmış olur. (Fiili maliyet yöntemi kullanılmışsa maliyet, yansıtma ve gelir tablosu hesapları eşit çıkmalıdır. Örnek: 770=771=632)
Genel geçici mizan çıkarılarak bilanço hesapları ile fiili(mevcut) durumlar sırasıyla karşılaştırılır, farklılık çıkan hesaplar farklılığın nedeni göz önünde bulundurularak yapılacak muhasebe kayıtları ile mutabakat sağlanır.
Önceden uzun vadeli iken (280-Gelecek Yıllara Ait Giderler, 281-Gelir Tahakkukları, 480-Gelecek Yıllara Ait Gelirler ve 481-Gider Tahakkukları gibi hesaplar) dönem sonu itibarı ile kısa vadeli döneme ilişkin tutarlar aynı hesapların kısa vadeli hesaplarına nakledilir.
Gelir tablosu, gelir tablosu hesaplarından yararlanılarak hazırlanarak gelir tablosu hesapları usulünce kapatılır.
Gelir tablosu hesaplarının kapatılması: Gider ve gelir hesapları birer yevmiye kaydı ile 690-DÖNEM KARI VEYA ZARARI hesabı ile karşılaştırılarak kapatılırlar.
690-DÖNEM KARI VEYA ZARARI HESABI alacak kalanı vermiş ise (yani kar söz konusu ise) ödenecek gelir veya kurumlar vergisi hesaplanarak 691-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI(-) hesabına alacak yazılır. Verginin böylece brüt kardan ayrıştırılmasından sonra kalan net kar ise 692-DÖNEM NET KARI hesabına alacak yazılarak 690-D K/Z hesabı da kapatılmış olur.
691-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI(-) hesabı, aynı ismi taşıyan 370-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI hesabına devredilerek kapatılır.
692-DÖNEM NET KARI hesabı alacak kalanı vermiş ise 590-DÖNEM NET KARI hesabına, borç kalanı vermiş ise 591-DÖNEM NET ZAZARI(-) hesabına devredilerek kapatılır. Böylece tüm gelir tablosu hesapları kapatılmış olur. Muhasebenin bu evresinde tüm maliyet ve gelir tablosu hesaplarının kapatılmasından sonra bilanço çıkarılır.
Bilançonun hazırlanması: Bilanço alınmazdan önce yukarıdaki işlemler tamamlanmış olmalıdır, yani gelir tablosu ve maliyet hesaplarının tümünün kapatılmış olması gerekir.
Son olarak bilanço hesapları da ters kayıtla kapatılır ve bundan sonra hiçbir muhasebe kaydı yapılamaz.
Ertesi gün yani 1 Ocak’ta en son yapılan ters kayıt düz çevrilerek açılış kaydı yapılmış olur.

Yukarıda görüldüğü üzere, 751, 761, 771 ve 781 nolu hesaplar, 750, 760, 770 ve 780 nolu hesapların birikintilerini alarak gelir tablosu hesaplarına yansıtmaktadır. Geçici vergi dönemleri sonunda veya hesap dönemi sonunda bir defada 751, 761, 771 ve 781 nolu hesaplar ile 750, 760, 770 ve 780 nolu hesaplar birbirlerini kapatacak şekilde muhasebeleştirilerek kapatılırlar.

Telefon/Telekom Faturası Muhasebe Kaydı

2010-09-02T22:24:00.002+03:00

200 TLlik işletmeye ait bir telefon faturasının kaydı aşağıdaki şekilde yapılmalıdır. Telefonda kdv ve ötv ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır örneğimizde faturanın 30 TLsi kdv, 45 TLsi ötv ise kayıt şöyle olur.

--------------/---/-------------

770 125

191 30

689 45

102 200

--------------/-----/--------------

Muhasebe Kayıt Örnekleri

2010-09-02T22:08:00.000+03:00

Elimizin altında bulunması gereken çeşitli konularla alakalı muhasebe kayıt örneklerini aşağıda açık bir şekilde yazmaya çalıştım. Yeni öğrenenler için faydalı olacaktır diye düşünüyorum.

MAL ALIŞ KAYDI

------------------/--/------------------------

150 01 01 A MALZEMESİ

150 01 02 B MALZEMESİ

150 01 03 C MALZEMESİ

191 01 ALIŞ KDV

320 01 X SATICISI

----------------/----/--------------------------

MALLARIN ÜRETİME GÖNDERİLMESİ

------------------/--/------------------------

710 DİREK İLK MAMMDE VE MALZEME

150 01 01 X MALZEMESİ

150 01 02 Y MALZEMESİ

150 01 03 Z MALZEMESİ

------------------/--/------------------------

MALİYETLERİN ÜRETİME YÜKLENİLMESİ

------------------/--/------------------------

151 YARI MAMÜLLER

711 D.İ.M.M YANSITMA

721 D.İ.G YANSITMA

731 G.Ü.M YANSITMA

------------------/--/------------------------

MALIN MAMÜLE DÖNÜŞÜ

------------------/--/------------------------

152 01 A MALI

152 02 B MALI

152 03 C MALI

151 YARI MAMÜLLER

------------------/--/------------------------

MAMÜL SATIŞ KAYDI

------------------/--/------------------------

100 KASA

600 01 MAMÜL SATIŞI

600 01 01 A MAMÜLÜ

600 01 02 B MAMÜLÜ

600 02 HAMMADDE SATIŞI

600 02 01 ÇİMENTO

600 02 02 KUM

391 01 SATIŞ KDV

------------------/--/------------------------

MAL ALIŞ AİDE

------------------/--/------------------------

320 01 A ŞAHSI

150 02 01 A MALI İADE

150 02 02 B MALI İADE

391 02 İADE HESAP KDV

------------------/--/------------------------

MAL SATIŞ İADE

------------------/--/------------------------

610 01 MAMÜL SATIŞ AİDELERİ

191 02 İADE İND KDV

120 01 A ALICISI

------------------/--/------------------------

DİĞER MALZEME ALIŞLARI

------------------/--/------------------------

153 01 MALZEME ALIŞI

153 01 01 A MALZEMESİ

153 01 02 B MAZLEMESİ

191 01 ALIŞ KDV

100 -320 KASA VEYA SATICILAR VS.

------------------/--/------------------------

DİĞER MALZEME ALIŞ İADE

------------------/--/------------------------

100-320-VS

153 02 MALZEME İADE

153 02 01 A MALZEMES

153 02 02 B MALZEME

391 02 İADE HESAP KDV

------------------/--/------------------------

DİĞER MALZEME SATIŞ İADE

610 02 MALZEME SATIŞ İADELERİ

191 02 İADE İND KDV

120 - 100 – ALICILAR VEYA KASA .VS

------------------/--/------------------------

MAL ALIŞ İSKONTOLARI

------------------/--/------------------------

ÖRNEK 1 180 A MAMÜLÜ ALINMIŞ KDV DAHİL

A MÜL İÇİN %10 İSKONTO UYGULANMIŞ

------------------/--/------------------------

150 01 01 A MAMÜLÜ

191 01 ALIŞ KDV

100 KASA

150 03 ALIŞ İSKONTOLARI

------------------/--/------------------------

MAL SATIŞ İSKONTOLARI

------------------/--/------------------------

100 KASA

611 SATIŞ İSKONTOLARI

600 01 01 A MAMÜLÜ

391 01 SATI KDV

------------------/--/------------------------

MAL ALIŞ MASRAFLARI

------------------/--/------------------------

150 03 MAMÜL MASRAFLARI

191 01 ALIŞ KDV

100 KASA

------------------/--/------------------------

MAL SATIŞ MASRAFLARI

------------------/--/------------------------

760 PAZARLAMA SATIŞ DAĞ GİD

760 01 NAKLİYE

760 02 HAMMALİYE

760 03 VB

191 03 GİDERLER KDV

100 KASA

------------------/--/------------------------

FİRE İŞLEMİ NORMAL FİRELER ÇIKMASI

ENGELLENEMEYEN FİRELER

ÜRETİLEN MALIN MALİYETİNE EKLENİR.

OLAĞANDIŞI FİRELER İSE DÖNEM GİDERİ

OLARAK İŞLEME ALINIR

------------------/--/------------------------

730 GENEL ÜRETİM GİDERLERİ

150 03 FİRELER

150 03 01 A MAMÜL FİRESİ

150 03 02 B MAMÜL FİRESİ

------------------/--/------------------------

SAYIM NOKSANLIĞI

------------------/--/------------------------

197 SAYIM VE TESSELÜM NOKS

01 MAL SAYIMI

02 KASA NOKSANI

100 KASA

150 01 01 A MAMÜLÜ

------------------/--/------------------------

SAYIM EKSİKLİĞİNİN BELİRLENEMEMESİ

------------------/--/------------------------

689 DİĞ.OLAN DIŞ GİD VE ZARAR

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKS

01 MAL

02 KASA

------------------/--/------------------------

SAYIM FAZLASI

------------------/--/------------------------

100 KASA

150 01 01

150 01 02

397 SAYIM FAZLALARI

------------------/--/------------------------

FAZLALIĞIN BELİRLENEMEMESİ

------------------/--/------------------------

397 SAYIM FAZLALARI

679 DİĞ OLAN DIŞI GEL VE KAR

------------------/--/------------------------

FİYAT FARK FATURASI ALIM

------------------/--/------------------------

150 04 FİYAT FARKLARI

150 04 01 A MAMÜL FARKI

191 01 ALIŞ KDV

100 KASA

------------------/--/------------------------

FİYAT FARK FATURASI SATIM

------------------/--/------------------------

100 KASA

600 03 FİYAT FARKI

600 03 01 A MAMÜL

------------------/--/------------------------

YURTDIŞI SATIŞLAR

------------------/--/------------------------

120 VEYA 102

601 YURT DIŞI SATIŞLAR

------------------/--/------------------------

SATILAN MAMÜL MALİYETİ

------------------/--/------------------------

620 S.M.M

150 01 01

150 01 02

------------------/--/------------------------